2026 数学全国二卷 · 第 3 题
由向量模长求数量积
题目
已知向量 \(\vec a,\vec b\) 满足 \(|\vec a+\vec b|=1,|\vec a-\vec b|=\sqrt3\),则 \(\vec a\cdot\vec b=\)( )
A. \(\frac12\)
B. \(\frac13\)
C. \(-\frac13\)
D. \(-\frac12\)
知识点
思路
已知与目标
- \(|\vec a+\vec b|=1\); - \(|\vec a-\vec b|=\sqrt3\); - 求 \(\vec a\cdot\vec b\)。
怎样让数量积出现?
已知的是两个向量和、差的模长,要求的却是 \(\vec a\cdot\vec b\)。先回想模长与数量积的联系: \[ |\vec u|^2=\vec u\cdot\vec u. \] 因此,把两个模长条件分别平方并展开,目标中的数量积就会自然出现。
先展开两个条件
\[ \begin{aligned} |\vec a+\vec b|^2 &= 1^2 = 1, \\ |\vec a|^2 + |\vec b|^2 + 2\vec a\cdot\vec b &= 1; \quad\text{(1)} \\[4pt] |\vec a-\vec b|^2 &= (\sqrt3)^2 = 3, \\ |\vec a|^2 + |\vec b|^2 - 2\vec a\cdot\vec b &= 3. \quad\text{(2)} \end{aligned} \]
现在数量积确实出现了,但每个方程里还有 \(|\vec a|^2+|\vec b|^2\)。需要单独求出 \(|\vec a|\) 和 \(|\vec b|\) 吗?
比较两个展开式
- 两式都有完全相同的 \(|\vec a|^2+|\vec b|^2\); - \(\vec a\cdot\vec b\) 前的系数则恰好一正一负。
所以用式 \((1)\) 减去式 \((2)\),公共项会直接消失: \[ \begin{aligned} &(|\vec a|^2 + |\vec b|^2 + 2\vec a\cdot\vec b) -(|\vec a|^2 + |\vec b|^2 - 2\vec a\cdot\vec b)\\ &\qquad=1-3, \end{aligned} \] 即 \[ 4\vec a\cdot\vec b=-2. \] 因而 \[ \vec a\cdot\vec b=-\frac12, \] 对应选项 D。
简答
由 \[ |\vec a+\vec b|=1,\qquad |\vec a-\vec b|=\sqrt3 \] 得 \[ |\vec a+\vec b|^2=1,\qquad |\vec a-\vec b|^2=3. \] 展开: \[ |\vec a|^2+|\vec b|^2+2\vec a\cdot\vec b=1, \] \[ |\vec a|^2+|\vec b|^2-2\vec a\cdot\vec b=3. \] 两式相减: \[ 4\vec a\cdot\vec b=-2, \] 所以 \[ \vec a\cdot\vec b=-\frac12. \] 故选 D。